Stichting Onzichtbaar Ziek
Stichting die op een positieve manier streeft naar meer begrip/kennis rondom ziektes en beperkingen

Van ziek naar schulden

___________
Op haar website blogt onze juridisch adviseur Dewi Deijle met regelmaat over situaties die ze tegenkomt in haar praktijk. Zo ook onderstaande casus. Meer lezen? Kijk eens op www.ojau.nl!
___________

Geschreven door: D. Deijle
Geplaatst op www.ojau.nl, 14 september 2017

"Het komt vaak voor dat personen in de schulden komen als gevolg van een te veel ontvangen bedrag aan uitkering of toeslag dat door hen moet worden terugbetaald, of doordat een gemeente of uitkeringsinstantie een bestuurlijke boete heeft opgelegd. Nog vervelender als achteraf is gebleken, bijvoorbeeld naar aanleiding van een bezwaar- en beroepsprocedure, dat dit ten onrechte was. De stapel met rekeningen zijn onnodig hoog opgelopen met soms alle gevolgen van dien, denk aan deurwaarders op de stoep.

Niet alleen kan de schuldproblematiek voor iemand escaleren als gevolg van een al dan niet onterechte intrekking, terugvordering en/of opgelegde boete, maar ook een trage besluitvorming of een gebrek aan adequate dienstverlening kan zorgen voor oplopende schulden.

Neem als voorbeeld de situatie dat iemand ziek wordt en na een aanvraag om een Ziektewet-uitkering een beslissing op de deurmat krijgt, met daarin de mededeling dat de aanvraag is afgewezen omdat die persoon niet ziek is in de zin van de Ziektewet. De persoon die het er niet mee eens is kan bezwaar maken, dat overigens wel binnen twee weken na de datum van de bestreden beslissing moet worden gedaan, als het gaat om een afwijzing van een ziektewet-uitkering. Het kan soms 13 tot 17 weken duren voordat er een beslissing op het bezwaarschrift is genomen, dit hangt er mede vanaf of er aanvullend medisch onderzoek moet worden verricht.

Onduidelijke informatie
Afwachten dus. Maar wat als deze persoon geen inkomen heeft? Op de website van het UWV staat het volgende: "Komt u in geldnood tijdens de bezwaarprocedure? Dan kunt u een bijstandsuitkering (Participatiewet) aanvragen bij uw gemeente. Dit kan via werk.nl." Blijkbaar ligt dit toch niet zo eenvoudig, aangezien het regelmatig voorkomt dat een aanvraag om bijstandsuitkering niet in behandeling wordt genomen, omdat een Ziektewet-uitkering een “voorliggende voorziening” is en kan er vooralsnog geen beroep op een bijstandsuitkering worden gedaan c.q. kan er niet beoordeeld worden of er recht is op een bijstandsuitkering. Pas als er eenmaal een beslissing op bezwaar ligt in het kader van de Ziektewet, en hieruit blijkt dat een belanghebbende geen recht heeft op een Ziektewet-uitkering of een te laag bedrag ontvangt om van te leven, kan een eventueel recht op bijstand beoordeeld worden. Dat kan dan wel met terugwerkende kracht, omdat die belanghebbende zich al eerder had gemeld bij de gemeente. Echter, als uiteindelijk blijkt dat er geen recht bestaat op een Ziektewet-uitkering, moet de aanvraag om bijstandsuitkering in feite nog in behandeling worden genomen. Als dan blijkt dat een belanghebbende ook nog allerlei aanvullende gegevens moeten overleggen, dan duurt het alleen maar langer en langer.

Even geduld A.U.B.
Het kan dus wel even duren voordat er in bezwaar duidelijkheid is over het recht op een Ziektewet-uitkering. In deze situatie kan een belanghebbende via de rechter om een voorlopige voorziening vragen. Als aan de voorwaarden wordt voldaan, zoals dat er sprake moet zijn van spoedeisendheid, kan de rechter beslissen dat de belanghebbende bijvoorbeeld een gedeeltelijk voorschot van het UWV krijgt, totdat de uitslag van de bezwaarprocedure bekend is. Maar dit kan alleen als door de gemeente is beslist dat een belanghebbende geen recht heeft op een bijstandsuitkering, met als gevolg dat het financiële gat niet opgevuld kan worden. Of er al dan niet recht bestaat op een bijstandsuitkering, kan pas worden vastgesteld als de gemeente daar een oordeel over heeft gegeven.

De gemeente zal dus alsnog eerst met een afwijzingsbeslissing voor de bijstandsuitkering moeten komen, met de reden van afwijzing dat eerst de bezwaarprocedure inzake de Ziektewet afgewacht moet worden (overigens is een dergelijke beslissing ook vatbaar voor bezwaar). Doet de gemeente dat niet, dan is er sprake van een weigering om een aanvraag in behandeling te nemen. Neemt de gemeente deze wel in behandeling, dan is het nog afwachten totdat de beslissing wordt genomen want zelfs de afwijzing van een aanvraag kan enige weken op zich laten wachten, aangezien de gemeente niet zo snel voorrang verleend in zaken. Voorts, een uitspraak op een verzoek om voorlopige voorziening bij de rechtbank is ook niet zomaar gedaan, en neemt mogelijk ook weer tijd en geld in beslag. Dus al met al, de belanghebbende kan hierdoor een lange tijd zonder geld komen te zitten waardoor de rekeningen niet meer kunnen worden betaald. En een achterstand oplopen in betalingen van de vaste lasten (huur, zorgverzekering, GWL, gemeentelijke belastingen, e.d) is sneller gedaan dan men lief is.

Geen actieve dienstverlening voor voorschot bijstand
Jammer dat de gemeente niet “pro-actief” is in de voorlichting omtrent een voorschotverlening van de algemene bijstand op grond van artikel 52 lid 1 Wet Werk en Bijstand (WWB). De mogelijkheid van een voorschot is er namelijk, en niemand heeft er iets aan als schulden onnodig hoog oplopen. Wij zien het helaas regelmatig gebeuren dat een persoon tegen de bekende overheidsmuur aanloopt, en niet meer weet wat hij of zij kan doen. Dit brengt veel stress met zich mee natuurlijk. Die persoon moet met lede ogen aanzien hoe de rekeningen zich opstapelen. Pas op aandringen of na inschakeling van een juridische hulp, gaat de gemeente over tot een voorschotprocedure, terwijl er in feite helemaal geen sprake zou hoeven zijn van aandringen, dan wel juridische hulp.

Het voorschot voor algemene bijstand dient te worden verstrekt binnen uiterlijk vier weken na de datum van de aanvraag. Wanneer een belanghebbende vóór de vier-weken-termijn een voorschot verzoekt, dient de afweging gemaakt te worden of de belanghebbende in het geheel niet meer over middelen beschikt, om de vier-weken-termijn te overbruggen. Er hoeft in dit verband geen rekening gehouden te worden met de grens van het bescheiden vermogen. Het college verleent aan een belanghebbende op wiens aanvraag nog niet is beslist met ingang van de vierde week na de aanvraagdatum een voorschot, tenzij:

a. belanghebbende niet alle voor de aanvraag benodigde gegevens heeft overgelegd en hem dit te verwijten valt,
b. belanghebbende anderszins onvoldoende medewerking verleent, of
c. meteen duidelijk is dat er geen recht op bijstand bestaat.

Het college verleent aan een belanghebbende op zijn verzoek vóór de vier-weken-termijn een voorschot, indien:
– er geen sprake is van een situatie genoemd onder a. b. en c. en
– de belanghebbende in het geheel niet meer over middelen beschikt om de vier-weken-termijn te overbruggen.

Als de aanvraag van een belanghebbende niet volledig is of niet voldoet aan de geldende vormvereisten, kan het college belanghebbende op grond van artikel 4:5 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) een aanvultermijn stellen. Deze aanvultermijn schort ingevolge artikel 4:15 Awb van rechtswege de beslistermijn op, met dien verstande dat, zolang de aanvraag verwijtbaar niet is aangevuld, er op grond van artikel 52 lid 1 onderdeel a WWB geen plicht bestaat tot het verstrekken van een voorschot.

Als uiteindelijk de bezwaarprocedure van de Ziektewet-uitkering is afgerond en de belanghebbende heeft wel recht hierop, (met terugwerkende kracht vanaf datum indiening), dan kunnen de nog uit te betalen bedragen worden verrekend met de reeds ontvangen voorschotbedragen aan bijstandsuitkering. De gemeente en het UWV dienen hier voor zorg te dragen. 

Een keten van schulden
Wij zien het regelmatig  dat de gemeente de aanvraag niet in behandeling neemt terwijl het UWV, als ketenpartner, aangeeft dat er een bijstandsuitkering kan worden aangevraagd als er sprake is van en bezwaarprocedure inzake de afwijzing van een Ziektewet-uitkering. Ketenpartners? In dat opzicht, eerder een keten als het gaat om een aaneenschakeling van schulden, dat als gevolg van het langs elkaar heen werken door instanties kan worden teweeggebracht. Er valt aan de dienstverlening van de gemeente, voor wat betreft bijstandszaken, nog wel een en ander bij te schaven. Maar dat is ons wel bekend."



Deel dit artikel: